Canarische economie groeit, armoede blijft

Bijna 700.000 Canarische inwoners leven in armoede

De Canarische Eilanden beleven economisch goede tijden. Het toerisme draait op volle toeren met recordaantallen bezoekers en de hoogste inkomsten ooit. Het bruto binnenlands product stijgt sneller dan het Spaanse gemiddelde. Op het eerste gezicht lijkt alles rozengeur en maneschijn.

Voorspellingen wijzen op voortgezette groei boven Spaans gemiddelde, maar met aanhoudende ongelijkheid…

Maar achter deze mooie cijfers schuilt een andere werkelijkheid. Een werkelijkheid waarin bijna een derde van de bevolking het risico loopt in armoede te belanden. Waarin meer dan 225.000 mensen met minder dan 644 euro per maand moeten rondkomen. En waarin de rijkdom zich concentreert in steeds minder handen, terwijl de meerderheid van de bevolking geen toegang heeft tot basisvoorzieningen als betaalbare huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs.

Eco-cruise walvissen spotten en zwemmen

klik hier

Toerisme brengt recordcijfers maar weinig blijft hangen

De toerismesector kende in 2024 ongekende hoogtes. Met 17,8 miljoen toeristen werd een absoluut record bereikt – 2,7 miljoen meer dan in 2019, vóór de pandemie-maatregelen. De verwachting is dat dit jaar zelfs 18,6 miljoen bezoekers naar de eilanden komen.

Ook financieel waren de cijfers indrukwekkend. De toeristische omzet steeg naar 22.351 miljoen euro, een stijging van 14,2% ten opzichte van 2023. Nog nooit eerder verdienden de eilanden zoveel aan toerisme.

Het probleem? Van al die miljoenen blijft maar weinig op de eilanden zelf. Slechts tussen 28% à 33% van de toerisme-inkomsten komen daadwerkelijk ten goede aan de lokale economie. Bij de goedkopere all-inclusive hotels is dat percentage nog lager: slechts 20%. De winsten verdwijnen naar hotelketens en touroperators met het hoofdkantoor elders.

Deze groei heeft ook gezorgd voor meer werkgelegenheid. Toch blijft de kwaliteit van die banen een groot probleem. De Canarische Eilanden hebben het laagste gemiddelde brutosalaris van heel Spanje: 2.051,7 euro per maand, tegenover een landelijk gemiddelde van 2.385,6 euro.

Extreme concentratie van rijkdom

Terwijl de economie groeit, komt die groei vooral terecht bij een kleine groep mensen. De 1% rijksten van de archipel bezit bijna 30% van alle regionale rijkdom. Aan de andere kant van het spectrum bezit de armste helft van de bevolking slechts 4,2% van het totale vermogen.

Nog concreter: slechts 7.113 personen bezitten samen een vermogen van 25.811 miljoen euro – dat is bijna de helft van het hele regionale BBP. Een universitair onderzoek uit La Laguna toont aan dat 10% van de rijkste huishoudens ongeveer 60% van alle rijkdom bezit.

De 10% rijksten zijn 80 tot 85 keer rijker dan de 50% armsten – een veel grotere kloof dan in de rest van Spanje, waar die verhouding tussen de 45 en 50 keer ligt. De middenklasse en werkende gezinnen zien hun koopkracht slinken. Hun lonen stijgen nauwelijks, terwijl de prijzen flink omhooggaan.

Kajakken en snorkelen met schildpadden

klik hier

Economische groei doch structurele armoede houdt aan

De AROPE-indicator, die armoede en sociale uitsluiting meet, stond in 2024 op 31,2% voor de Canarische Eilanden. Dat is 5,4 procentpunt hoger dan het Spaanse gemiddelde. In totaal leven 695.402 mensen in armoede of met het risico op sociale uitsluiting.

Nog alarmerender is het cijfer voor extreme armoede: 10,1% van de bevolking, oftewel 225.000 mensen, moet overleven met minder dan 644 euro per maand. Dit percentage steeg zelfs nog met 0,4 procentpunt ten opzichte van 2023.

Bijzonder schrijnend is de situatie voor kinderen. Maar liefst 40,2% van de Canarische kinderen en jongeren (ongeveer 91.000) leeft in armoede of met het risico op sociale uitsluiting – een van de hoogste percentages van heel Spanje.

De conclusie is duidelijk: economische groei alleen lost de armoede op de eilanden niet op. Het structurele karakter van de problematiek vraagt om doelgericht overheidsbeleid. Maar dat beleid ontbreekt grotendeels.

Beleid verergert ongelijkheid

Volgens econoom Thomas Piketty, specialist in economische ongelijkheid, spelen belastingen en overheidsbeleid een cruciale rol bij het verminderen van deze ongelijkheid. Hij pleit voor belastingen op vermogen en erfenissen om rijkdom beter te herverdelen.

Het huidige Canarische regionale bestuur doet precies het tegenovergestelde. De successie- en schenkingsbelasting werd afgeschaft (99,9% korting voor familie), waarmee vooral rijke families worden begunstigd die erfenissen van meer dan 300.000 euro per erfgenaam ontvangen. Dit kost de regio 180 miljoen euro deze regeerperiode.

Ook op andere vlakken schiet het beleid tekort. Voor sociale zorg is er te weinig geld, zoals bij de zorg voor afhankelijke personen. De begroting voor huisvesting bedraagt 171,9 miljoen euro (ICAVI) – slechts 1,4% van een totale begroting van 12.491 miljoen euro – en dit is inclusief 97 miljoen euro voor nieuwe bouw/rehabilitatie. Dit terwijl huisvesting een van de grootste problemen is.

Waarom werkt het economische model niet?

Steeds meer stemmen wijzen op de structurele oorzaken van deze ongelijkheid. De nieuwe politieke beweging ARCAN (Asamblea Reivindicativa Canaria) stelt dat het economische model faalt omdat het geen rijkdom distribueert en geen welvaart creëert voor de meerderheid.

Bewegingen als ARCAN bekritiseren het model als ‘koloniaal’, met beslissingen uit Madrid en beperkt lokaal rendement.

Volgens ARCAN zijn er twee hoofdoorzaken. Ten eerste functioneren de Canarische Eilanden economisch gezien nog steeds als een kolonie, waar de economie is ingericht om buitenstaanders te dienen in plaats van de lokale bevolking. Belangrijke beslissingen over de eilanden worden niet lokaal genomen, maar komen van buitenaf, vaak vanuit Madrid.

Ten tweede ontbreekt het aan politieke organisaties die deze werkelijkheid begrijpen en er consequent tegen strijden. In plaats daarvan zijn er vooral politieke partijen die afhankelijk zijn van hun centrale hoofdkwartier in Madrid en die lokale belangen ondergeschikt maken aan landelijke politiek.

De beweging wijst op andere Spaanse regio’s als Galicië, Baskenland en Catalonië, waar sterke soevereinistische partijen met een eigen stem en veel volksvertegenwoordiging bestaan. Terwijl de Canarische Eilanden op meer dan duizend kilometer van Europa liggen en een eigen identiteit hebben, durft niemand een politiek verhaal te vertellen dat zelfbestuur, sociale rechtvaardigheid en lokale belangen vooropstelt.

Siam Park
Tickets Online

klik hier

Noodzaak tot verandering

Zolang de rijkdom in handen blijft van een kleine elite, zolang belastingen de rijken bevoordelen, zolang sociale voorzieningen ondermaats zijn, zolang salarissen laag blijven en de kosten van levensonderhoud hoog, zolang het overgrote deel van de toerisme-inkomsten de eilanden verlaat – zo lang blijft de Canarische samenleving kampen met onaanvaardbare armoede en ongelijkheid.

De Canarische maatschappij is gebroken, met lokale bewoners die vooral slecht betaald werk verrichten of van uitkeringen leven, steeds vaker gedwongen hun eigen eiland te verlaten of te emigreren.

Er is dringend behoefte aan een grondige koerswijziging in het economische, fiscale en sociale beleid. Aan beter betaalde en kwalitatief betere banen. Aan meer lokale zeggenschap over de eigen economie. Alleen zo kan worden bereikt dat de economische voorspoed eindelijk ten goede komt aan het welzijn van iedereen, niet alleen aan een kleine elite.

Economische groei versus welvaart

Na de dramatische economische terugval door de maatregelen van de COVID-19-pandemie in 2020 (-18,8%) heeft de Canarische economie zich krachtig hersteld. In juni 2023 was het BBP-niveau van vóór de pandemie (2019) alweer bereikt.

De groeicijfers van de afgelopen jaren liggen consequent boven het Spaanse gemiddelde. In 2022 groeide de economie met 12,6%, in 2023 met 3,6% en voor 2024 wordt een groei van 4,4% verwacht. Ter vergelijking: het Spaanse gemiddelde lag op respectievelijk 6,4%, 2,5% en 3,5%.

Onafhankelijke economen verwachten dat de werkelijke groei in 2025 boven de 3,5% zal uitkomen, hoger dan de officiële prognose van 2,9%. In de eerste drie kwartalen van 2025 groeide de economie gemiddeld met 3,6%.

Deze cijfers laten zien dat de Canarische Eilanden de beste macro-economische resultaten uit hun hele geschiedenis kennen, met recordaantallen toeristen, het hoogste BBP ooit en een van de gezondste overheidsfinanciën van Spanje. Toch kan de meerderheid van de bevolking niet leven met een minimum aan waardigheid en toegang tot huisvesting, voedsel, gezondheidszorg, onderwijs en zorg.

De conclusie is simpel: als een economisch model er niet in slaagt om in tijden van ongekende groei welvaart voor de meerderheid te creëren, dan heeft dat model gefaald.

Bronnen: Instituto Nacional de Estadística (INE), Instituto Canario de Estadística (ISTAC), Universidad de La Laguna, artikel van Román Rodríguez in elDiario.es Canarias Ahora (13 december 2025) en opiniestuk van ARCAN in El Digital de Canarias (16 november 2025)

Tenerife: de 200 beste Excursies

klik hier en zoek je favoriete excursie