Castillo Negro in Santa Cruz – het zwarte kasteel

Het verhaal achter de kustverdediging die Felipe II wilde

Aan de kust van Santa Cruz de Tenerife staat een ronde, donkere toren. Dat is het Castillo de San Juan, beter bekend als het Castillo Negro: het zwarte kasteel. Het werd gebouwd tussen 1641 en 1644 en is sinds 2003 een Bien de Interés Cultural (BIC). Dat betekent dat het beschermd cultureel erfgoed is.

Journalist José Manuel Ledesma schreef voor Diario de Avisos een stuk over de geschiedenis van het kasteel. We zetten de belangrijkste feiten voor je op een rij.

Tickets Palmetum Santa Cruz de Tenerife

KLIK HIER

Een plan uit 1587 dat pas in 1641 werd uitgevoerd

Het begon in 1587. Koning Felipe II (Filips II)stuurde toen de militaire ingenieur Leonardo Torriani naar Tenerife. Hij moest onderzoeken hoe goed de haven van Santa Cruz verdedigd was.

Volgens Torriani kon het Castillo de San Cristóbal, dat in 1575 was geopend, dat niet alleen. Hij wilde er twee kastelen naast: Paso Alto en San Juan. Met hun kruisvuur zouden ze de hele kust bestrijken, zodat vijanden nergens aan land konden komen.

Zijn plan voor een kasteel bij de Caleta de Negros bleef lang liggen. Pas in 1640 kwam er schot in, door de opstand in Catalonië en de Portugese restauratieoorlog. Kapitein-generaal Luís Fernández de Córdoba y Arce vroeg toen het eilandbestuur, de Cabildo de Tenerife, om hulp.

In 1641 begon de bouw en drie jaar later was het kasteel klaar. Het was een ronde toren van gehouwen steen, die aan de zeekant helemaal met aarde was opgevuld. Je kwam binnen via een stenen trap, met een houten ophaalbrug tussen de trap en de torenmuren.

Goedkoop was de bouw niet. Om hem te betalen, werden de salarissen van sommige ambtenaren verlaagd. Ook werd er minder geld uitgegeven aan religieuze feesten.

Paragliding boven La Caleta

KLIK HIER

Herbouwd in 1765 met dikke muren en zwaar geschut

De zee beukte zo hard tegen het kasteel dat het dreigde in te storten. Daarom werd het in 1765 opnieuw opgebouwd. Het ontwerp kwam van Alejandro de los Ángeles, ingenieur voor de vestingwerken van de Canarische Eilanden.

Het werd weer een ronde toren, nu met muren van basaltsteen en metselwerk van 2,5 meter dik. De toren is 30 meter breed en 8 meter hoog. De achterkant werd beschermd door een muur met een houten palissade, een kleine gracht en een houten ophaalbrug.

Via een stenen binnentrap kwam je op het dak. Daar lag het geschutsplatform met borstweringen met schietgaten en twee wachthuisjes. Er stonden vijf kanonnen van 24 pond, twee van 16 pond en een mortier van 9.

Veel eilandbewoners werkten mee aan de bouw, onder leiding van de beroemde meester-steenhouwer Juan Lizcano. Het hout kwam uit de bossen van La Matanza de Acentejo. De kalksteen werd zelfs van het eiland La Graciosa gehaald.

In het kasteel woonde een vaste bezetting van een officier, een sergeant, een korporaal en tien soldaten. Zij sliepen in twee overwelfde ruimtes van 47 m² aan de landkant, die met een gang waren verbonden. Voorraden en munitie lagen in twee vergelijkbare ruimtes van 12 m².

Vier kanonschoten op dinsdag 25 juli 1797

Op dinsdag 25 juli 1797 vond de beroemde Gesta del 25 de Julio plaats. Het Castillo Negro speelde daarin maar een kleine rol. Het schoot slechts vier keer, om Engelse sloepen af te schrikken die bij de monding van de Barranco de Santos aan land wilden gaan.

De bezetting kreeg wel versterking van 30 Franse soldaten. Zij kwamen van het korvet La Mutine. De Engelsen hadden dat schip twee maanden eerder in de haven van Santa Cruz gestolen.

En hoe staat het Castillo de San Juan er nu bij?

Officieel heet het kasteel San Juan, maar bijna iedereen noemt het Castillo Negro. Historici zijn het niet eens over die bijnaam. Sommigen denken aan de donkere vulkanische steen waarmee het is gebouwd, anderen aan de baai waar het staat: de Caleta de Negros.

Op woensdag 2 januari 1924 verklaarde het leger het kasteel ongeschikt voor militair gebruik. Toch werd het pas in 1948 van de hand gedaan. De Cabildo de Tenerife kreeg het toen in vruchtgebruik en liet het restaureren.

Het plan was om er het Museo Militar de Tenerife te vestigen, als afdeling van het Museo del Ejército. Het bestuur van het museum werd zelfs al opgericht. Maar omdat het kasteel ver van de stad lag, ging het plan niet door. Het gebouw raakte in verval en werd geplunderd.

In 1982 nam de gemeente, het Ayuntamiento de Santa Cruz de Tenerife, het kasteel over. Sindsdien wordt het goed onderhouden, maar het is nog altijd gesloten voor publiek. Je kunt het dus alleen van buiten bekijken, en dat is zeker al de moeite waard.

Tips als je het zwarte kasteel wil bekijken

• Waar het staat: het kasteel ligt midden in de stad aan zee, naast het Auditorio de Tenerife en het Parque Marítimo César Manrique. Een wandeling langs de kust, een duik in het Parque Marítimo en een blik op het Auditorio kun je dus makkelijk combineren.
• Het best bewaarde kasteel: volgens de onderwijswiki van de Canarische overheid is het Castillo Negro het best bewaarde kasteel van het eiland. Het was ook het op één na belangrijkste fort voor de verdediging van Santa Cruz.
• Een gewilde functie: in 1684 gaf koning Carlos II de Cabildo de Tenerife het recht om de slotvoogd van het kasteel te benoemen. Bij de adel van het eiland was die functie erg gewild.
• De aanval van Nelson: de Gesta del 25 de Julio herdenkt de mislukte poging van de Britse admiraal Horatio Nelson om Santa Cruz in te nemen. Deze veldslag wordt elk jaar bij het kasteel nagespeeld.
• Het grote broertje: van het Castillo de San Cristóbal zijn alleen nog resten over. Je ziet ze onder de Plaza de España.
• Tip: op sommige reissites staan openingstijden en toegangsprijzen. Volgens Diario de Avisos en de Wiki Medusa is het kasteel echter gesloten voor publiek.

Bron: José Manuel Ledesma, “El Castillo Negro de Santa Cruz que Felipe II quiso para defender la ciudad de los ataques por mar”, Diario de Avisos, zondag 27 september 2026.

Tenerife: de 200 beste Excursies

klik hier en zoek je favoriete excursie