Espacio Cultural El Tanque Santa Cruz de Tenerife

Van olietank tot culturele hotspot

In de wijk Cabo-Llanos in Santa Cruz de Tenerife staat een van de meest bijzondere culturele ruimtes van de Canarische Eilanden: Espacio Cultural El Tanque. Wat ooit een enorme opslagtank was voor scheepsbrandstof, is vandaag een plek waar hedendaagse kunst, muziek en dans samenkomen in een unieke industriële setting.

Tank nummer 69 van de voormalige Refinería de Petróleos de Santa Cruz de Tenerife had een capaciteit van zo’n 39 miljoen liter. Het was een van de ruim honderd opslagtanks die schepen in de haven van brandstof voorzagen. In 1958 kwam de tank buiten gebruik toen het bestemmingsplan van Santa Cruz de wijk Cabo-Llanos omvormde tot woongebied.

Tickets Palmetum Santa Cruz de Tenerife

KLIK HIER

Hoe een architect een olietank redde

Architect Fernando Martín Menis zag het potentieel van de verlaten tank en stelde de Cabildo de Tenerife voor om deze te behouden als culturele ruimte. Het was bovendien het laatste overblijfsel van het industriële verleden van dit stadsdeel.

In december 1995 sloot de Cabildo een overeenkomst met olieconcern Cepsa en betaalde 16 miljoen peseta’s om de tank gebruiksklaar te maken. Op 17 juli 1997 opende Espacio Cultural El Tanque voor het eerst de deuren, al was dat voorlopig en tijdelijk.

Toen Cepsa de tank een jaar later wilde terugvorderen, ontstond er een volksbeweging. Architecten, kunstenaars, historici en journalisten richtten samen de Asociación de Amigos del Espacio Cultural el Tanque op. Ze benadrukten de historische, culturele en technologische waarde van de plek.

De Cabildo kocht uiteindelijk het perceel van Ferrovial Inmobiliaria. Na aanpassingen aan het bestemmingsplan door Cepsa-Disa, de aankoop van het aangrenzende perceel door Gestur en een samenwerkingsovereenkomst tussen het Ayuntamiento de Santa Cruz de Tenerife, de Autoridad Portuaria en Gestur kon het project definitief doorgaan.

Paragliding boven La Caleta

KLIK HIER

Architectuur van gerecyclede materialen

De ronde tank heeft een diameter van 50 meter en is 20 meter hoog. Het architectenbureau AMP (Artengo, Menis, Pastrana) gaf de ruimte een tweede leven met materialen die rechtstreeks afkomstig waren van de raffinaderij die op dat moment werd ontmanteld.

Binnen bleven de 50 originele metalen pilaren behouden die het koepeldak dragen. Oude metalen vaten werden omgebouwd tot lichtkokers die via kleine openingen in het dak voor natuurlijk licht zorgen. De ventilatie werkt volledig natuurlijk: warme lucht stijgt op door openingen bovenin, terwijl frisse lucht via buizen onderaan binnenstroomt. Dit slimme systeem van convectiestromen houdt de lucht in beweging zonder enige mechanische hulp.

De entree is op zich al een belevenis. Via een half ondergrondse hal met infopunt en toiletten loop je over een smalle, licht aflopende helling naar een draaideur van staal van vijf meter breed. Om het hoogteverschil met de straat te overbruggen werd de oude Finger hergebruikt: de loopbrug die jarenlang passagiers verbond tussen het dak van het Estación Marítima en de veerboot van Trasmediterránea.

Wat beleef je in Espacio Cultural El Tanque?

Espacio Cultural El Tanque is een van de drie tentoonstellingsruimtes die de Gobierno de Canarias beheert op Tenerife, naast de Sala de Arte Contemporáneo en de Sala de Arte del Instituto de Canarias Cabrera Pinto. Het is géén traditionele expositiezaal. De ronde vorm en de bijzondere akoestiek – met een nagalmtijd van maar liefst 17 seconden – maken het ideaal voor experimentele geluidskunst en muziek.

Je vindt er regelmatig exposities, multimedia-installaties, performances en dansevenementen. Ook het bekende festival Keroxen vindt hier plaats. De ruimte staat open voor alle kunstenaars die innovatieve projecten indienen, specifiek bedacht voor deze bijzondere plek. Bekijk de evenementenkalender voor actuele activiteiten op Tenerife.

Een tuin van 200 bananenplanten

In 2021 gaf de Dirección General de Patrimonio Cultural van de Gobierno de Canarias – op verzoek van de Asociación de Amigos del Espacio Cultural el Tanque – architect Fernando Menis de opdracht om de omgeving van de tank te herinrichten. Het resultaat is een tuin met 200 bananenplanten van de soort Musa Paradisiaca, die tot 7 meter hoog worden en in de zomer bloeien.

De keuze voor bananenplanten is niet toevallig. Ze verwijzen naar het agrarische landschap dat hier bestond vóór de komst van de raffinaderij in 1930. Sinds 2022 is deze groene oase het eerste openbare park in de wijk – een verrassend stukje natuur midden in de stad.

De buurt rond El Tanque verandert mee

El Tanque is niet de enige plek in Cabo-Llanos die een metamorfose doormaakt. Het hele gebied rond de voormalige raffinaderij krijgt een compleet nieuw gezicht dankzij het ambitieuze project Santa Cruz Verde 2030. Dit plan, aangekondigd in 2018 als overeenkomst tussen het Ayuntamiento de Santa Cruz de Tenerife en olieconcern Cepsa, beslaat het enorme terrein van 576.000 vierkante meter waar de raffinaderij ooit stond.

Van die oppervlakte is 67 procent bestemd als publieke ruimte: 41 procent groene zones, 10 procent voor voorzieningen en 16 procent voor overige doeleinden. De overige 33 procent is gereserveerd voor hotels, privévoorzieningen en huurwoningen. De ontmanteling van de raffinaderij is sinds 2022 in volle gang en de opslag- en bevoorradingsactiviteiten worden verplaatst naar de haven van Granadilla de Abona.

Het is onderdeel van een breder patroon in Santa Cruz: industriële terreinen en gebouwen die een culturele of groene bestemming krijgen. Het Tenerife Espacio de las Artes (TEA) in dezelfde wijk is daar een ander voorbeeld van. Voor bezoekers van El Tanque betekent het dat de omgeving de komende jaren flink zal veranderen – met meer groen, meer ruimte en meer redenen om deze kant van de stad te verkennen.

Internationale erkenning en bescherming

Het architectonische ontwerp van El Tanque viel meerdere keren in de prijzen:

• Premio Regional de Arquitectura Manuel Oraá y Arocha (1996), uitgereikt door het Colegio de Arquitectos de Canarias
• Eerste prijs LAUS’99 voor gemeentelijke communicatie, toegekend door Fomento de las Artes y del Diseño uit Barcelona
• In 1998 geselecteerd als een van de 15 beste werken in Spanje en Portugal voor de architectuurprijs Iberfad
• Onderscheiding op de V Bienal de Arquitectura (1999), georganiseerd door het Ministerio de Fomento en de Consejo Superior de Arquitectos de España
• Deelname aan de internationale kunstbeurs ARCO in Madrid in 1998 en 1999, als voorbeeld van industriële reconversie tot culturele ruimte

Het gebouw haalde bovendien de cover van diverse architectuur-, geschiedkundige en cultuurtijdschriften.

In 2014 werd Espacio Cultural El Tanque officieel uitgeroepen tot Bien de Interés Cultural (BIC) in de categorie Monument door de Gobierno de Canarias, de hoogste vorm van erfgoedbescherming in Spanje.

Beschermd industrieel monument sinds 2014

De toekenning van de status Bien de Interés Cultural in de categorie Monument bevestigt het uitzonderlijke belang van deze voormalige olietank als industrieel erfgoed. De erkenning is gebaseerd op de historische, industriële en technologische waarde van de tank, de unieke typologische representativiteit, het originele architectonische ontwerp voor hergebruik én de eigen culturele waarde die El Tanque in de loop der jaren heeft opgebouwd. De Asociación de Amigos del Espacio Cultural el Tanque speelde hierin een cruciale rol door jarenlang te pleiten voor bescherming van dit bijzondere stukje Santa Cruz.

Bron, Bron en Bron

Tenerife: de 200 beste Excursies

klik hier en zoek je favoriete excursie